सिमाना रोइरहेको बेला
यो देश,
नक्सामा कोरिएको हरियो रेखा मात्र होइन,
यो त शहीदका छाती चिरेर निकालिएको
एउटा जीवित मुटु हो,
जसको प्रत्येक धड्कनमा
सगरमाथाको गर्जन,
सीमा–नदीहरूको वेदना,
र पुर्खाका अस्थीबाट उम्रिएको
अविनाशी प्रतिज्ञा बाँचिरहेको छ ।
तर आज,
भूखण्डका भोका गिद्धहरू
हाम्रै उदासीनताको शवमाथि बसेर
माटोका मासु चिथोरिरहेका छन् ।
राष्ट्रदेहमा फलामे नङ्ग्रा गाडिएका छन्,
सिमानाका धमनीहरू च्यातिएका छन्,
कालीदेखि मेचीसम्म
स्वाभिमानको रक्तिम प्रतिध्वनि बगिरहेको छ ।
सुगौलीको त्यो अभिशप्त साँझदेखि
हाम्रो भूगोल
घाइते सैनिकझैँ
रक्ताम्मे पट्टी बाँधेर उभिएको छ ।
घाउमा मलम लाग्न नपाउँदै
अतिक्रमणका भालाहरू
फेरि–फेरि त्यही पीडामा रोपिएका छन् ।
कालापानीका चट्टानहरू
अझै बारुदको गन्ध सुँघिरहेका छन्,
लिपुलेकका उकालाहरू
अझै अपमानका बुटछाप बोकेर हिँडिरहेका छन्,
लिम्पियाधुराका ढुङ्गाहरू
आफ्नै नाम हराएको टुहुरो बालकझैँ
पहिचानको ढोका ढकढक्याइरहेका छन् ।
आज सीमाका नदीहरू पानी बोक्दैनन्,
तिनीहरूले त बगाइरहेका छन्
भूगोलका काटिएका अङ्गहरूको वेदना,
र राष्ट्रको अविराम रक्तश्राव ।
सुस्ताका खेतहरूमा
धान मात्र उम्रेका छैनन्,
त्यहाँ त अपमानका काँडाहरू उम्रिएका छन् ।
हावाले छोएको प्रत्येक बाला
आफ्नो स्वामित्व गुमाएका किसानको
अश्रुजस्तो काँपिरहेको छ ।
आफ्नै खेतको डिलमा उभिँदा
पराईको अनुमति माग्नुपर्ने किसान,
आफ्नै नदीघाटमा
पुर्खाको चिता जलाउन रोकिएका सन्तान—
यी फगत घटनाहरू होइनन्,
यी त राष्ट्रको आत्मामा
तातो फलामले डामिएका
निको नहुने घाउहरू हुन् ।
यहाँ
बलभद्र कुँवरका बारुदले पोलेका सपना छन्,
भक्ति थापाका रगतले लेखिएका पदचिह्न छन्,
अमरसिंह थापाका अधुरा गर्जनहरू छन् ।
रगत लतपतिएका नालापानीका आत्माहरू
आज पनि सोधिरहेका छन्—
“हामीले छाती चिरेर जोगाएको माटो,
तिमीहरूले किन स्वार्थका बजारमा लिलाम गर्यौ ?
हामीले रगतसँग साटेको भूगोल,
तिमीहरूले किन मौकापरस्तीका हस्ताक्षरमा सुम्पियौ ?”
हिमालहरू क्रोधित छन्,
किनकि तिनका काखबाट
भूगोलका टुक्राहरू चुँडिँदैछन् ।
नदीहरू अशान्त छन्,
किनकि तिनले पानीभन्दा बढी
अपमान बगाउनुपरेको छ ।
जङ्गलका रूखहरू पनि
हावासँग सुस्केरा हालिरहेका छन्,
मानौँ,
राष्ट्रको शरीरबाट मासु चुँडिएको दृश्य
उनीहरूले आफ्नै आँखाले देखेका हुन् ।
तर सीमापारको प्रहारभन्दा ठूलो विपत्ति
आफ्नै छातीभित्र उम्रिएको विखण्डन हो ।
किनकि किल्लाहरू
बाहिरका तोपले भन्दा पहिले
भित्रका चिराबाट ढल्छन् ।
जब अहङ्काररूपी जनावरहरू
एकअर्काकै रगतको होली खेल्छन्,
तब गिद्धहरूलाई
आकाश जित्न युद्ध गर्नुपर्दैन,
केवल उनीहरूको मृत्यु कुरिरहे पुग्छ ।
त्यसैले,
दलका झण्डाहरूलाई
सगरमाथाभन्दा अग्लो नबनाऊ,
कुर्सीका मोहहरूलाई
राष्ट्रभन्दा ठूलो नठान ।
किनकि देशको मुटु चिरिँदा
कुनै दल विजयी हुँदैन,
केवल सीमापारका मुस्कानहरू
अझ चौडा बन्छन् ।
अब समय आएको छ—
धूलोले पुरिएका दस्तावेजहरू खोल्ने,
सुगौलीदेखि आजसम्मका
घाइते पानाहरू पढ्ने,
र राष्ट्रप्रेमलाई
भाषणका मालाबाट झारेर
राष्ट्रियतालाई अटल सङ्कल्प बनाउने ।
हामी फेरि
घाउको बदलाको आगो होइन,
स्वाभिमानको अमर ज्वाला खोजिरहेका छौँ,
हामी त पुर्खाको रगतमा बाँचेको
अदम्य अडान खोजिरहेका छौँ।
किनकि राष्ट्र
माटोको थुप्रो होइन,
यो त हजारौँ वीरहरूको अस्थिले थामिएको वेदी हो,
जहाँ प्रत्येक खरानीभित्र
अझै एउटा अधुरो स्वतन्त्रताको ज्वाला बलिरहेको छ।
जबसम्म
मातृभूमिको निधारमा गाडिएका
अपमानका कीलाहरू उखेलिन्नन्,
जबसम्म
राष्ट्रदेहका च्यातिएका धमनीहरू
फेरि जोडिन्नन्,
जबसम्म
सिमानाको प्रत्येक घाउमा
न्यायको अमृत बग्न थाल्दैन—
तबसम्म
हिमालको हिउँ शान्त रहने छैन,
नदीको गीत मधुर हुने छैन,
र नेपाली आत्माले
पूर्ण श्वास फेर्न पाउने छैन ।
किनकि
सिमाना रोइरहेको बेला
देशभक्तिको अर्थ
गीत गाउनु मात्र होइन—
जागेको ज्वालामुखी हुनु हो ।
